مدیریت پروژه

مدیریت پروژه دستورالعمل طرح ریزی یا برنامه ریزی دقیق، سازماندهی، ایجاد انگیزه و کنترل منابع برای رسیدن به اهداف خاص با معیارهای خاص موفقیت است. پروژه تلاشی است موقت که به منظور تولید یک محصول، خدمات یا نتیجه‌ای منحصر به فرد با آغاز و پایان تعریف شده (معمولا در زمان محدود، و اغلب محدود به بودجه یا زمان تحویل) برای رسیدن به اهداف و مقصود خاص انجام می‌گیرد که به طور معمول این هدف، افزایش سودمندی یا ارزش افزوده است. طبیعت موقت پروژه‌ها در تضاد با کسب و کار همیشگی (یا عملیات) است که فعالیت‌های شغلی تکراری، دائمی‌یا نیمه دائمی به منظور تولید محصول یا خدمات هستند. در عمل، مدیریت این دو سامانه اغلب کاملاً با هم متفاوت است، و بنابراین نیاز به بسط مهارت‌های فنی و استراتژی‌های مدیریت مشخصی دارد.
چالش اولیه مدیریت پروژه برای دستیابی به تمام اهداف و مقاصد پروژه در عین پذیرش محدودیت‌های از پیش تعیین شده است. محدودیت‌های عمده حیطه عملیات، زمان، کیفیت و بودجه است. چالش ثانویه، و در عین حال بلند پروازانه‌تر، بهبود نحوه تخصیص نهاده‌های لازم و ادغام آنها در راستای رسیدن به اهداف از پیش تعریف شده است.

تاریخچه مدیریت پروژه

تا سال ۱۹۰۰، پروژه‌های مهندسی عمران به طور کلی توسط معماران خلاق، مهندسان، و خود اساتید ساختمان ساز اداره می‌شد، که از جمله این افراد می توان ویتروویوس (قرن اول قبل از میلاد)، کریستوفر رن (۱۷۲۳-۱۶۳۲)، توماس تلفورد (۱۸۳۴-۱۷۵۷) و ایسامبارد کینگدام برونل (۱۸۵۹- ۱۸۰۶). در دهه۱۹۵۰بود که سازمان‌ها شروع به اعمال سیستماتیک ابزارهای مدیریت پروژه و تکنیک‌هایی برای پروژه‌های مهندسی پیچیده کردند.
مدیریت پروژه به عنوان یک رشته، حاصل بسط و توسعه زمینه‌های مختلف کاربردی از جمله ساخت و ساز عمران، مهندسی و فعالیت‌های دفاعی سنگین است. دو سلف مدیریت پروژه یکی هنری گانت است که به نام پدر تکنیک‌های برنامه ریزی و کنترل شناخته می‌شود و شهرت وی استفاده از چارت گانت به عنوان ابزاری برای مدیریت پروژه است (بعد‌ها به جای آن Harmonogram توسط کارول آدمیاکی پیشنهاد گردید)؛ و دیگری هنری فایول است که به خاطر ایجاد پنج تابع مدیریتی مشهور گردید که همراه با مدیریت پروژه و برنامه پایه و اساس بدنه دانش را تشکیل می‌دهند. هر دوی گانت و فایول دانش‌آموخته نظریه فردریک وینسلو تیلور درباره مدیریت علمی بودند. کار وی طلایه دار ابزارهای مدیریت پروژه‌های مدرن از جمله ساختار شکست کار (WBS) و تخصیص منابع بوده است.

مدیریت پروژه

مدیریت پروژه

دهه ۱۹۵۰ آغازگر دوران مدیریت مدرن پروژه بود که طی آن رشته‌های اصلی مهندسی گرد هم می‌آیند تا به عنوان یک علم عمل نمایند. مدیریت پروژه به عنوان یک رشته مجزای برگرفته از رشته مدیریت با مدل مهندسی شناخته شد. در ایالات متحده، قبل از دهه ۱۹۵۰، پروژه بر مبنی یک کار موقت و بیشتر با استفاده از نمودار گانت و تکنیک‌ها و ابزار غیررسمی ‌اداره می‌شد. در آن زمان، دو مدل ریاضی برای برنامه‌ریزی پروژه طرح گردید. «روش مسیر بحرانی» (CPM) به عنوان یک سرمایه گذاری مشترک بین دو شرکت دوپون و رمینگتن رند به منظور مدیریت پروژه‌های تعمیر و نگهداری کارخانه توسعه داده شد. و « تکنیک بازبینی و ارزیابی برنامه» و یا PERT، که توسط نیروی دریایی ایالات متحده با همراهی شرکت‌های لاکهید و بوز آلن همیلتون و به عنوان بخشی از برنامه موشک زیردریایی پولاریس توسعه داده شد.
مدل‌های PERT و CPM در رویکرد خود بسیار مشابه‌اند اما هنوز هم دارای تفاوت‌هایی با یکدیگر هستند. مدل CPM برای پروژه‌های به کار می‌رود که متعد به انجام فعالیت در زمانی قطعی هستند؛ زمان انجام هر یک از فعالیت‌ها مشخص است. از سوی دیگر، مدل PERT امکان انجام فعالیت در زمان‌های تصادفی را فراهم می‌سازد. زمان‌هایی که هر کدام از فعالیت‌ها انجام خواهد شد نامشخص یا متنوع هستند. به دلیل این تفاوت اساسی، از CPM و PERT در زمینه‌های مختلفی استفاده می‌شود. این تکنیک‌های ریاضی به سرعت در میان بسیاری از شرکت‌های خصوصی گسترش یافت.
در همان زمان که مدل برنامه‌ریزی پروژه توسعه پیدا می‌کرد، فن آوری برآورد هزینه پروژه، مدیریت هزینه و اقتصاد مهندسی در حال تحول بود و از پیشگامان این‌کار یکی هم ‌هانس لنگ و دیگران بودند. برای اولین بار در سال ۱۹۵۶، انجمن آمریکایی مهندسین هزینه (که در حال حاضر به AACE International یا انجمن توسعه و پیشرفت مهندسی هزینه تغییر نام داده است) توسط وکلای مدیریت پروژه و متخصص مرتبط با برنامه‌ ریزی و طرح‌ریزی، برآورد هزینه، کنترل هزینه و زمانبندی (کنترل پروژه) تشکیل گردید.انجمن AACE پیشگامی خود را در سال ۲۰۰۶ تکرار کرده و اولین فرایند یکپارچه سازی اسناد و مدارک، برنامه و مدیریت پروژه را تهیه و منتشر نمود (چارچوب مدیریت هزینه کل ).
انجمن بین المللی مدیریت پروژه (IPMA ) در سال ۱۹۶۷ در اروپا و به عنوان فدراسیون چندین انجمن ملی مدیریت پروژه تاسیس شد. انجمن IPMA ساختار فدرال خود را تا به امروز حفظ کرده و در حال حاضر شامل انجمن‌های عضو در تمام قاره‌ها به جز قطب جنوب است. انجمن IPMA یک برنامه چهار سطح صدور گواهینامه بر اساس صلاحیت پایه IPMA (ICB) ارائه می‌دهد. برنامه ICB شایستگی‌های فنی، سوابقی و رفتاری را پوشش می‌دهد.
در سال ۱۹۶۹، موسسه مدیریت پروژه (PMI) در ایالات متحده آمریکا تشکیل شد. موسسه PMI دست به انتشار راهنمای مدیریت پروژه بدنه دانش (راهنمای PMBOK) زد که توصیف اعمال معمول و متداول مدیریت پروژه در «بیشتر پروژه‌ها، و در بیشتر اوقات» است. موسسه PMI همچنین گواهی نامه‌های متعددی ارائه می‌دهد.

درباره نویسنده

پروژه های بزرگ و کوچک زیادی را در داخل و خارج از کشور انجام داده ام. تمامی مطالبی که در اینجا می نویسم نیاز های روزانه من بوده است و کاربرد عملیاتی دارد. مطمئنا روزی به درد شما هم می خورد، پس با دقت بخوانید!

نوشته های مرتبط